Voorbeelden

 

Indien iemand letsel heeft opgelopen (lichamelijk en/of geestelijk) door de schuld van een ander, heeft men in principe recht op smartengeld. Al gauw denkt men dan aan de astronomisch hoge bedragen waarover in de media wordt bericht en die dan meestal in de Verenigde Staten door de rechter zijn toegewezen. Hierbij wordt echter uit het oog verloren dat het in die zaken vaak een vergoeding van alle schade betreft, dus ook die van bijv. het verlies van inkomen in de toekomst. In Nederland wordt smartengeld betaald naast de overige schade. De bedragen zijn dus niet te vergelijken met die in bijv. de Verenigde Staten.

De vergoeding van materiële schade wordt berekend op twee manieren: bij al gemaakte kosten gebeurt dit aan de hand van nota’s. Bij te verwachten schade in de toekomst wordt een schatting gemaakt met een afweging van risico’s. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de geschatte overlijdensleeftijd. Factoren die een rol spelen bij de hoogte van het smartengeld:

• aard en ernst van het letsel (de belangrijkste factor);
• mate van geleden pijn;
• duur van het herstel;
• mate waarin het slachtoffer zich van zijn toestand bewust is;
• blijvende littekens en/of lichamelijke beperkingen en de invloed hiervan op werk, studie, relaties en vrijetijdsbesteding;
• leeftijd en geslacht. En heel soms:
• aard van de aansprakelijkheid (bijv. de mate van schuld bij de veroorzaker);
• vertraging bij de afwikkeling van schade.

De ANWB verzamelt al ruim vijftig jaar rechterlijke uitspraken waarin smartengeld is toegewezen in het boek Smartengeld. Deze uitspraken worden gerubriceerd naar het soort letsel. Letselschaderegelaars, advocaten, verzekeringsmaatschappijen, rechters en anderen die op een of andere manier te maken hebben met een vordering voor de vergoeding van de immateriële schade van een slachtoffer, raadplegen deze verzameling om enige indicatie te krijgen over het te vergoeden of te vorderen smartengeld.

Voorbeelden.

De toegewezen bedragen in de voorbeelden zijn geïndexeerd naar september 2018 (bijv.: toegewezen in januari 2016: € 1.000, geïndexeerd naar september 2018 komt dat neer op € 1.053; zie link naar CBS-site)

Smartengeld na ongeval:

nr. 2209 | vrouw | 10-12-2008 | € 3.577 (Whiplash)

Ze is met haar auto frontaal tegen de voor-/zijkant van een andere auto gereden. De bestuurder van die andere auto bleek aansprakelijk. Als gevolg van de aanrijding had zij de volgende letsels: whiplash, een hersenschudding, ze heeft een tijd last gehad van braken en duizeligheid bij opstaan, haar beide knieën, linkerschouder en linkerarm waren gekneusd, ze had letsel in haar rug en een snijwond aan haar rechterarm, waarvoor ze een tetanusinjectie heeft gekregen. Ze kampte volgens de arts met klachten passend bij een postwhiplashsyndroom. Nadien was er nog steeds sprake van pijnklachten in haar hoofd en nek, uitstralend naar haar rug. Verder had ze last van toegenomen spanning over de spieren langs haar nek en over haar schoudergordel. Ze is beperkt ten aanzien van zwaardere nek- en schoudergordel belastende activiteiten, die zich uitstrekken tot zelfverzorging en huishoudelijke activiteiten en er is sprake van een toegenomen vermoeidheid en vermoeibaarheid. B.I. bedraagt 5%. Direct na het ongeval was ze 1 maand volledig a.o., toen 2 maanden 50% a.o., daarna 1,5 maand 25%, waarna ze weer volledig arbeidsgeschikt was. Ze heeft blijvende beperkingen ten aanzien van de belasting van nek, schouders en armen.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum ongeval, 10-12-2008; het toegekende bedrag bedroeg Naf 7.500,-, omgerekend naar de koers op datum vonnis komt dat neer op ongeveer € 3.528,-)

nr. 2213 | vrouw | 27 jaar | werkzaam in de zorg | 03-12-2006 | € 20.160 (Arm- en handletsel)

Ze is als passagier betrokken geraakt bij een verkeersongeval. De auto waarin ze zat is met hoge snelheid achterop een andere auto gereden. Ze heeft lange tijd bekneld gezeten in de auto. Als gevolg van het ongeval heeft zij het volgende letsel opgelopen: een ribfractuur, een fractuur van het borstbeen, een polsfractuur (rechts), een scheuring van het ooglid en een verwonding in het gezicht. Het litteken op haar rechter bovenooglid kan volgens een plastisch chirurg middels een operatie worden gecorrigeerd. Vanwege het polsletsel is zij meerdere keren geopereerd en ondervindt zij blijvend beperkingen. Verder is zij als gevolg van de door het fysieke letsel veroorzaakte pijn, waardoor zij niet meer kon werken (volledig a.o.), in een negatieve spiraal beland, hetgeen heeft geresulteerd in een pijnsyndroom (psychisch letsel). Daardoor ervaart zij nog altijd beperkingen in haar dagelijkse leven.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum ongeval, 3-12-2006)


Smartengeld na medische fout:

nr. 2229 | vrouw | € 4.000 (Belemmerd spraakvermogen, mondletsel)

Omdat zij al jaren kampte met een slecht gebit, heeft ze advies ingewonnen bij een praktijk die tandartsbehandelingen in Turkije aanbiedt. Op dat moment had ze 14 tanen en kiezen in haar mond, 18 elementen ontbraken, als gevolg waarvan haar kaakbot was geslonken en de aanwezige tanden en kiezen in de richting van de lege ruimtes waren verschoven. Verder had ze last van infecties in haar kaak en had ze op verschillende plaatsen wortelkanaalbehandelingen ondergaan. Tijdens 2 behandelperiodes in Turkije zijn de afgesproken behandelingen uitgevoerd waarbij 8 implantaten en 21 kronen in de kaak zijn geplaatst. Daarbij werden 4 brugconstructies gebruikt, 2 in de bovenkaak en 2 in de onderkaak. Omdat ze niet tevreden was over het resultaat (ze wilde kleinere voortanden), is ze een jaar later opnieuw naar Turkije gegaan voor herstelbehandelingen. Nadien kreeg ze diverse problemen met de bruggen (ze lieten los en braken) en had ze last van tandvleesontstekingen. In totaal is ze na de eerste tandheelkundige behandeling (in 2009) 4 keer terug gereisd naar Turkije en is ze in Nederland 6 keer behandeld. Door de herstelbehandelingen heeft ze onnodig veel pijn geleden. Volgens de Rb. is de tandartspraktijk ernstig tekort geschoten in zijn zorgplicht. Bij de toekenning van het smartengeld overweegt de Rb. dat ze nog altijd last heeft van pijn en ongemak. Ze had voorafgaand aan de behandeling in 2009 al wel een slecht gebit, maar ze wilde nu juist een volledige gebitsrevisie om van die problemen af te komen. Ook een "probleemgebit" kan met de juiste behandeling in goede staat worden gebracht. De Rb. gaat er dan ook vanuit dat haar klachten zouden zijn verholpen als zij op een goede manier zou zijn behandeld. Vast staat daarnaast dat ze 3 kiezen mist sinds een brug in haar bovenkaak verloren is gegaan. Duidelijk is dat zij daardoor beperkt wordt in haar sociale en professionele leven, omdat zij moeilijk kan kauwen, niet breeduit durft te lachen en ook niet veel durft te praten.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf 21-2-2009)

nr. 2186 | vrouw | € 66.108 (Oorletsel)

Vanwege een spondylodiscitis (bacteriële infectie van een tussenwervelschijf) is door het ziekenhuis een breedspectrum antibioticakuur voorgeschreven, waaronder het middel Gentamicine. De kuur duurde 6 weken. Na afloop van de kuur kreeg zij last van diverse klachten, zoals duizeligheid, steken op de borst, benauwd gevoel, toenemende loopstoornissen, aanvallen van trillen in haar rechterhand en beide benen, moeheid, algehele malaise, persisterende rugklachten en hartkloppingen. Deze klachten bleken het gevolg te zijn van gentamicine ototoxiciteit (waarbij oto betekent "het gehoor betreffend"). Jaren later heeft het ziekenhuis erkend dat onvoldoende rekening is gehouden met de bijwerkingen van (het te lange gebruik van) gentamicine. Ze is op een gegeven moment 's nachts thuis van de trap gevallen, waarbij ze haar nek, borstkas en rechterpols heeft gebroken. Aan deze val heeft ze blijvende nekklachten overgehouden en kan ze haar hoofd minder goed draaien. Haar voornaamste klacht betreft evenwichtsproblemen; bij iedere beweging moet ze alert zijn om te niet vallen. De door haar aangegeven rugklachten blijven bij de bepaling van het smartengeld buiten beschouwing, omdat die zijn veroorzaakt door de spondylodiscitis en niet door de gentamicine die de spondylodiscitis juist moest bestrijden. Voor de Rb. is wel van belang dat sprake is van een b.i. van 45% tot 58%. Door de blijvende evenwichtsproblemen dreigt ze bij beweging altijd te vallen en valt ze herhaaldelijk. Na een val kan ze niet zelfstandig opstaan. Ze is hierdoor haar zelfstandigheid kwijt en afhankelijk van anderen geworden om zich te verplaatsen. Fietsen, zwemmen of sporten kan ze niet meer. Na inspanningen trilt ze. Als ze beweegt of loopt, valt ze op en wordt ze aangezien voor een dronken persoon. Ze vermijdt drukte en haar sociale leven is beperkt geworden. Dit alles heeft grote impact op haar. Voor het dagelijkse huishouden en de persoonlijke verzorging heeft ze hulp nodig.


Smartengeld na mishandeling:

nr. 2211 | jongen | 13 jaar | scholier | 24-03-2016 | € 761 (Verlies van reuk en smaak, neusletsel)

Nadat er eerder al een woordenwisseling was geweest in de klas tussen hem en een 15-jarige medeleerling, en de docent hen tot stilte had gemaand, is die medeleerling opgestaan en heeft hem meerdere vuistslagen in zijn gezicht gegeven. Als gevolg hiervan heeft hij een gebroken neus, een wond aan de binnenkant van zijn lip en enkele kneuzingen opgelopen. Hij is onder behandeling geweest van een fysiotherapeut wegens schouder- en nekklachten, maar het was niet geheel helder of die klachten door de mishandeling waren veroorzaakt. Er was geen sprake van blijvend letsel. Het letsel en de pijn(klachten) zijn in tijd relatief beperkt geweest. Daarnaast heeft zich, volgens zijn ouders, een angststoornis bij hem ontwikkeld. Deze psychische schade is echter onvoldoende aangetoond.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum mishandeling, 24-3-2016)

nr. 2222 | man | 21-10-2012 | € 5.040 (Ontsiering van gelaat en lichaam)

In korte tijd is hij 3 keer mishandeld, de 3e keer door 3 jongens. Bij die mishandeling zijn zijn rechter jukbeen en de bodem van zijn rechter oogkas gebroken. Een dag na de mishandeling is hij geopereerd (repositie), waarna hij een dag later het ziekenhuis mocht verlaten. Tijdens een nacontrole bleek dat, ondanks de goede repositie van de fractuurdelen, zijn gezicht niet volledig anatomisch was. Tussen de linker- en rechterhelft was op de CT-scan een verschil van 2 mm zichtbaar. Een andere arts sprak over een asymmetrie in het gelaat waarbij het rechterkaakkopje 3 mm afstaat. Daarnaast was sprake van een doof gevoel in de ooghoek. De asymmetrie in zijn gezicht heeft tot een verkramping van zijn aangezichtsspieren geleid, waardoor hij zijn kaken niet goed kon bewegen; hij is hiervoor naar de fysiotherapeut geweest.
Als gevolg van de jukbeenbreuk ervoer hij belemmeringen bij het kauwen en heeft hij een tijdlang een splint gedragen. Nadat de klachten een jaar onder controle bleven, namen deze toch weer toe en kreeg hij bovendien pijnklachten bij de spier die de kaak sluit. Naast dit fysieke letsel heeft hij ook psychische schade opgelopen in de vorm van PTSS. Door het trauma is hij veranderd van een spontane jongeman in iemand die zich is gaan terugtrekken. Hij heeft last van flashbacks, nachtmerries, dagelijks denken aan de mishandeling, angstklachten, waakzaamheid, inslaapproblemen en op zijn hoede zijn als hij alleen in het donker op pad is. Hij heeft hiervoor gedurende bijna 2 jaar diverse behandelingen ondergaan.
Als gevolg van een en ander is hij gestopt met zijn werk als automonteur; ten tijde van de mishandeling was in opleiding tot eerste monteur.
(op het smartengeldbedrag komen in aftrek € 2.000,- dat door het Schadefonds Geweldsmisdrijven was uitgekeerd, en € 575,- dat in de strafprocedure was toegekend, zodat per saldo nog € 2.425,- verschuldigd was; vernietiging Rb. Noord-Nederland d.d. 18-11-2015, rolnr. 15-116, die € 4.000,- toewees, op welk bedrag de hiervoor genoemde bedragen eveneens in aftrek dienden te worden gebracht; te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum vonnis in 1e aanleg, 18-11-2015)

Smartengeld bij niet-letsel:

nr. 2206 | vrouw | € 256 (Inbreuk op privacy, aantasting in de persoon)

Zij heeft zich op financieel vlak laten begeleiden door een budgetcoach. In dat kader hebben zij meerdere gesprekken gevoerd. Bij een – uiteindelijk laatste – gesprek in haar woning is zij emotioneel geworden en is er fysiek contact tussen partijen geweest. Ze is bij hem op schoot komen zitten en heeft haar hoofd op zijn schouder gelegd. Hij heeft zijn rechterhand om haar middel gelegd en hij heeft haar getroost. Nadien heeft zij hem laten weten de samenwerking te willen beëindigen. De door haar aangespannen strafprocedure wegens aanranding is geseponeerd wegens gebrek aan bewijs. In de civiele procedure overwoog de Ktr. dat niet is komen vast te staan dat sprake was van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Het hof oordeelt iets anders en overweegt dat kan worden geconcludeerd dat tussen partijen een fysiek contact heeft plaatsgevonden dat door de vrouw als diepgaander is ervaren dan als een louter troosten en dat door de man zelf is bestempeld als 'niet goed', 'uit de hand gelopen' en verdergaand dan uit zijn professionele houding als budgetcoach gewenst is. Het hof deelt het standpunt van de vrouw dat dergelijk handelen als grensoverschrijdend en maatschappelijk onbetamelijk en daarmee onrechtmatig moet worden bestempeld. Bij de bepaling van de immateriële schadevergoeding neemt het hof echter in aanmerking dat het primair door haar gestelde onrechtmatig handelen van de man (seksueel grensoverschrijdend handelen) niet is komen vast te staan.
(vernietiging Ktr. Eindhoven d.d. 28-5-2015, rolnr. 14-13433, die de vordering afwees)

nr. 2222 | man | 21-10-2012 | € 2.520 (Inbreuk op privacy, aantasting in de persoon)

In een uitzending van het programma Undercover Nederland op SBS is hij, tijdens een item over gestolen bromfietssloten, ten onrechte neergezet als heler van die gestolen sloten. Als gevolg daarvan stelt hij dat hij PTSS heeft opgelopen, dat hij zijn baan is kwijtgeraakt en dat hij materiële en immateriële schade heeft geleden. Bij beschikking d.d. 16-7-2015 heeft Rb. Amsterdam reeds geoordeeld dat SBS c.s. hoofdelijk aansprakelijk is voor de door hem geleden schade. In deze bodemprocedure oordeelt de rechter o.a. dat niet de tv-uitzending, maar het al langer tussen hem en zijn werkgever bestaande conflict reden is geweest voor zijn ontslag en voor zijn psychische klachten. De uitzending is een luxerend moment geweest. De Rb. oordeelt dat de onrechtmatige publicatie in casu heeft geleid tot een beperkte aantasting van zijn eer en goede naam, namelijk alleen in de beperkte kring van de personen die hem zo goed kennen dat ze hem op de beelden hebben kunnen herkennen ondanks dat zijn gezicht was 'gewiped'. Bovendien was de aantasting beperkt van duur, namelijk van het moment van de uitzending tot het moment van de rectificatie. Dat een dergelijke onterechte beschuldiging leidt tot het ontstaan van een PTSS en een ernstige depressie met psychotische kenmerken en (daarmee) tot de noodzaak van psychiatrische behandeling, arbeidsongeschiktheid en langdurige inkomensderving alsmede de noodzaak om te verhuizen, met de kosten van dien, is naar ervaringsregels geen te verwachten gevolg van een onrechtmatige publicatie.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum uitzending, 21-10-2012)


Smartengeld na voeging

nr. 2217 | vrouw | 27-11-2017 | € 25.350 (Ontsiering van gelaat en lichaam)

De echtgenote van de man met wie zij een relatie had heeft, uit wraak, ammoniak in haar gezicht en in haar ogen gegooid, en heeft haar vervolgens met een stanleymes meerdere malen gestoken, namelijk in haar hals, oren, gezicht, voorhoofd en pols. Als gevolg hiervan heeft zij ernstig letsel opgelopen aan haar gezicht (meerdere snijwonden) en heeft ze een periode niet kunnen zien door de ammoniak die haar ogen heeft beschadigd. Ze heeft in doodsangst verkeerd en wordt nog dagelijks geconfronteerd met de lichamelijke en psychische gevolgen van de mishandeling. Bij de toekenning van de immateriële schadevergoeding houdt de Rb. rekening met haar jonge leeftijd op het moment van het incident, het feit dat zij de rest van haar leven moet leren leven met de ontsierende littekens in haar gezicht, dat zij – vanwege die littekens – dagelijks make up gebruikt (iets wat zij vóór de bewezen poging tot doodslag niet deed), pruiken draagt en haar haar los draagt, alles ter camouflage van haar littekens, alsmede met het toegebrachte blijvende oogletsel waardoor zij verminderd zicht heeft en haar ogen meerdere keren per dag moet verzorgen.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf datum mishandeling, 27-11-2017)

nr. 2260 | meisje | 10 jaar | € 12.060 (Letsel ten gevolge van verkrachting, incest)

Gedurende 6 jaar, van haar 10e tot haar 16e, heeft haar stiefvader ontuchtige handelingen met haar gepleegd. Het misbruik bestond uit het betasten van haar borsten en billen, het wrijven van zijn onderlichaam tegen haar billen en met haar tongzoenen. Haar stiefvader heeft daarmee langdurig een ernstige inbreuk gemaakt op haar lichamelijke en geestelijke integriteit. Bovendien speelden de strafbare feiten zich allemaal af in de beslotenheid van haar eigen woning, een plaats waar zij zich veilig had moeten kunnen voelen. Hij heeft enkel oog gehad voor zijn eigen seksuele behoeften en heeft door zijn handelen ernstig misbruik gemaakt van zijn positie als stiefvader en het in hem als stiefvader gestelde vertrouwen geschaad. De ervaring leert dat de gevolgen van dergelijk handelen voor het slachtoffer ernstig en langdurig kunnen zijn.
(te vermeerderen met wettelijke rente vanaf de datum waarop het misbruik is gestopt, 13-9-2014)