Als je slachtoffers van ernstige en blijvende personenschade vraagt naar de schade, dan beginnen ze als eerste over de immateriële gevolgen van het letsel. Het gaat dan over pijn, de klachten en beperkingen en het moeizame herstelproces, maar vooral over de fundamentele verandering die het letsel in het leven heeft teweeggebracht. Die gevolgen staan voor het slachtoffer centraal. De impact van het letsel is een olievlek, die zich uitbreidt van het dagelijks leven en werk, naar persoonlijke relaties, woonsituaties, et cetera. De kern van het leed is het verlies van autonomie en keuzevrijheid. Het leven kan niet meer worden geleefd zoals het slachtoffer dat wil leven. Het afhankelijk worden van anderen raakt een existentiële kernwaarde. Een slachtoffer van een medische fout zei eens: "als ik in de spiegel kijk, dan zie ik mezelf niet meer." En dat had niet te maken met een gehavend uiterlijk. In deze bijdrage staat het belang van smartengeld voor het slachtoffer centraal. Daarbij is de focus niet primair gericht op de hoogte van het smartengeld. Wel op smartengeld als symbool voor erkenning van de olievlekwerking van de impact van het letsel en de mens achter het slachtoffer. In dat kader wordt aandacht besteed aan de plaats die vergoeding van immateriële schade inneemt in het schaderegelingsproces en in procedures. Daar is smartengeld vaak een ondergeschoven kindje. Niet zelden wordt het gezien als sluitpost of als smeerolie in de onderhandelingen. Procedures met alleen het smartengeld als inzet komen nauwelijks voor. Als smartengeld al een onderwerp is in een procedure, dan meestal als onderdeel van een reeks van schadeposten. De aandacht die het smartengeld in en buiten rechte krijgt, is zelden in evenwicht met het belang dat het slachtoffer eraan hecht.